Het is 28 juni 1975 en het publiek stroomt op deze zaterdag in groten getale toe. De teller zal vanavond stilstaan op 133.263. Bij de trainingen van de voorbije dagen betaalden 50.554 mensen voor de toegang. Op de parkeerterreinen stonden 12.729 motoren, 26.586 auto’s, 1984 bromfietsen en 2550 fietsen. En in 1975 kwam de dubbel LP “50 jaar TT Assen” uit! Diverse opnames, bijdragen en interviews  (door Rita Coronel en aan elkaar gekletst door de nog jonge Jaap Timmer), met o.a. Phil Read, Giacomo Agostini, Kent Anderson, Johnny Cecotto, Angel Nieto, John Surtees, Mike Hailwood, Geoffrey Duke, Rob Bron, Boet van Dulmen, Wil Hartog, Marcel Ankoné, Henk van Kessel, Jan de Vries, Driekus Veer, de Asser burgemeester Grolleman, Piet Nortier, Jaap en Geert Timmer en vele anderen. Maar óók nog een aantal leuke motor-liedjes en de liedjes die over de TT van Assen zelf gaan, kun je uiteraard vinden op de website www.TTliedjes.nl 

En het is natuurlijk geweldig dat je al die fragmenten over die 50 jaar TT nog kunt beluisteren, maar om een paar foto’s te kunnen bekijken uit die vroege periode, moet je min of meer het gehele internet afstruinen…overal staat wel iets, maar er is geen website te vinden waarop je alles overzichtelijk en gestructureerd terug kunt vinden. Door middel van deze laatste pagina op deze TT liedjes website, hebben we geprobeerd om die hele grote leegte nu eens voor eeuwig en altijd in te vullen. En dan niet zo zeer met allerlei informatie over al die gereden TT race wedstrijden zelf, maar meer over het ontstaan van de Nederlandsche T.T…..en hoe of dat er destijds uitzag. Ook diverse randverschijnselen en bijzondere, aparte en onverwachte gebeurtenissen kom je op deze pagina tegen! In totaal maar liefst 300  leuke, aparte en unieke foto’s! Waaronder zelfs diverse foto’s van die heftige rellen tijdens de roemruchte TT nachten in de eind zestiger/begin zeventiger jaren! Een z.g. “sfeerhoekje” over dat leuke winkeltje van Bruin en Nel Stuit aan de Kleine Marktstraat zit er ook tussen; tevens wordt er uiteraard nog aandacht besteed aan onze zijspan-coureur Egbert Streuer en uiteraard komt onze Mister TT, de heer Jaap Timmer aan ruimschoots aan bod. Een grote selectie TT “prullaria”, die er in de loop der tijd is uitgebracht, zul je helemaal onderaan op deze pagina tegenkomen. Alvast heel veel kijk- en leesplezier!

Hieronder vind je de audio van die tweede LP over “50 jaar TT Assen”:


Door op de desbetreffende afbeelding te “clicken”, krijg je alle 300 foto’s en afbeeldingen op deze pagina een stuk groter in beeld. Ook kun je alles als een soortement dia-voorstelling aan je voorbij laten gaan. Dit kun je uiteraard ook weer stopzetten of uitgebreid beter bekijken/lezen door op het pauze tekentje rechtsboven te “clicken”….

Hieronder: Het Nieuwsblad van het Noorden maakte op 17 juni 1975 ook melding van deze speciale Dubbel LP

Hieronder de binnenkant van die dubbel LP en ook een voorkant van één van die 2 LP’s


Het voorwoord op de binnenkant van die LP  “50 jaar TT Assen” stond, werd geschreven door de nog jonge Jaap Timmer!

Hieronder: De Asser motor enthousiasteling H. Dieters, een man met een brede visie, met behulp van de heren J. Baakman, J.A. Kramer, J. Hof en H. Mulder, zagen in 1924 best mogelijkheden om in 1925 een race te organiseren over de nieuwe weg van Rolde, via Borger, Schoonlo en Grollo, weer terug naar Rolde.

 
Hieronder links: Het heeft al met al veel zweet en tranen gekost, maar op 4 juni 1925 gaf de Commissaris der Koningin, door middel van een (nogal slordig en slecht) handgeschreven document, toestemming om op 11 juli 1925…in den namiddag….een motorsnelheidswedstrijd te houden op af te sluiten wegen in de gemeente Rolde en Borger. De affiches (hieronder in het midden) konden worden gedrukt! De start
(en finish) in Rolde, via Borger, over Schoonloo en Grolloo, en weer terug naar Rolde; zoals je op de kaart hieronder rechts kunt zien.

 
Hieronder links: De entree-prijzen en de stallingskosten vielen nog wel mee… Tweede foto van links: De motoren moesten volgens internationaal protocol, gekeurd en gewogen worden! Op de derde foto van links zie je dat een coureur de tank van z’n motor nog even bijvult. Rechtsonder zie je de lokale held (boer) Willem Rossingh uit Borger, die met z’n Norton ook mee deed….jammer genoeg bereikte hij de eindstreep niet…

  
Hieronder zie je toenmalig Commissaris der Koningin, Mr. J.T. Linthorst Homan, de opening van het festijn verrichten!  De woorden die de CdK uitsprak zie je hieronder rechts. Voorzitter Kramer van de Organisatie Commissie, keek en luisterde trots toe.
De “stomme” film met unieke beelden van dat gebeuren in 1925 vind je helemaal onderaan deze pagina!


Hieronder: Op zaterdag 11 juli 1925 stonden de 27 renners, met hun in het zonlicht flikkerende, brullende en grommende ijzeren paarden, aan de start voor de eerste TT race. De renners stonden ordelijk in rijen opgesteld aan de Grolloërstraat, ter hoogte van de huidige (Grote) Brink en de rijders wachtten geduldig op het signaal van de start. Door de commissaris van den Koningin wordt even later het startsein gegeven en de 27 heroïsche helden schieten als kanonskogels donderend en brullend weg, de menigte achterlatend in een wolk van rook en zand, die doet denken aan een zandstorm in de Sahara. De geur van verbrande Caltex motorolie verspreidde zich tussen de menigte als een welriekend parfum. Voor de liefhebbers…de 1e en 4e foto hieronder zijn op ongeveer de zelfde plek genomen, met dien verstande dat de bewuste 4e foto er eentje is van 2020…op de (Grote) Brink in Rolde dus.


Hieronder links zie je J. Jansen
(viel later uit met bandenpech) op z’n Saroléa motorfiets met startnummer 38 vanuit de Grolloërstraat de (huidige) Grote Brink intuffen en de 2e foto van links laat zo’n beetje zien hoe de situatie in 2020 is…iets anders geworden in die 95 jaar en dat is goed te zien door de blauwe lijn die we hebben aangebracht op beide foto’s. Arie Wuring (BSA) was trouwens de enige die in de kwartliter-klasse de eindstreep haalde, in de 350 cc kwamen er slechts drie aan de meet, waarvan Hajo Bieze op een New Imperial de snelste was. In de 500 cc-klasse wist Piet van Wijngaarden op Norton, met een gemiddelde van 91,4 km/u de wedstrijd te winnen. Van Wijngaarden had ruim 3 minuten voorsprong op de nummer 2 Bertus van Hamersveld. (de grootvader van de tweelingbroers Tim & Tom Coronel) Bertus had onderweg een lekke band gehad die hij zelf moest plakken; ook brak er een paar ronden later een klepveer van zijn Harley Davidson, hetgeen hem vervolgens noodzaakte zijn tempo te verminderen waardoor Van Wijngaarden hem alsnog voorbij kwam en als eerste eindigt! Wel had van Hamersveld de snelste ronde gereden met een gemiddelde van 101,0 km per uur…


Hierboven op de 3e foto van links zie je vlnr Arie Wuring, de winnaar van de 250cc klasse, Hajo Bieze was de winnaar van de 350cc klasse en Piet van Wijngaarden was de winnaar van de 500cc klasse. Op de foto rechts is mevrouw Jeanette Madalaine Linthorst Homan…de vrouw van de commissaris van de Koningin…een paar van die winnaars hartelijk aan het feliciteren.  (Links staat Piet van Wijngaarden en daarnaast…met de helm nog op…Arie Wuring)  Op maandag 13 juli 1925 stond dan ook in de Courant, dat de eerste Nederlandsche TT snelheidswedstrijd buitengewoon geslaagd was verlopen!

Na die eerste races in 1925 werd er fanatiek doorgeborduurd en in 1926 verhuisde men reeds naar het circuit van Assen, dat tot 1955 gebruikt zou worden. Opa Dieters voorspelde het reeds….dat Assen tijdens de TT nog eens zou baden in het licht, ten aanschouwen van tienduizenden bezoekers. De naam “TT” stamt overigens af van de Britten, die reeds vanaf 1907 op het eiland Man om de “Tourist Trophy” streden. Die letters TT sloegen schijnbaar wel aan en als gevolg daarvan ontstonden TT-races in tal van landen.


1926 Hierboven links zie je de TT voorzitter J.A. Kramer in gesprek met de commandant van de plaatselijke marechaussee.  De tweede afbeelding van links laat zien hoe of de aankondiging in de krant er uitzag…we hebben het origineel uit 1926 nagemaakt, zodat het ietsje beter is te lezen dat er maar liefst 58 deelnemers met 6 merken aan de start zouden verschijnen. Tribune-kaarten waren f 3,60  Een zitplaats f 2,40 en een staanplaats f 1,20. Een programma kostte 30 cent. Op de 3e foto van links ligt Gerard Dieters voorop met z’n 250 cc New Imperial! Hij zou trouwens de race ook winnen met een gemiddelde snelheid van bijna 68 kilometer per uur. Op de foto rechts staan een paar van de winnaars….met nummer 2 is dat voornoemde Gerard Dieters, Piet van Wijngaarden met nummer 36, op z’n Norton, was weer de winnaar van de 500cc klasse en Jan de Roode op nummer 54, werd met z’n Indian de winnaar van de zware 1000cc klasse.  Voorzitter Kramer van de TT organisatie stond trots tussen Dieters en van Wijngaarden in!  Onze eigen Asser Geert Timmer (de vader van Jaap Timmer), won trouwens de 175cc klasse. (Meer info en foto’s over en van de vader van Jaap Timmer vind je een heel stuk verder naar onderen, onder het Jaap Timmer gedeelte!)   Voor het TT bestuur was het trouwens behoorlijk sneu dat er in 1926 een heel stuk minder toeschouwers op kwamen dagen in Assen, dan het jaar daarvoor in Rolde. Waren er in 1925 nog 8000 kijkers, in 1926 waren dat er maar 2600. Toch zette het bestuur (gelukkig) door! In 1927 kwamen er trouwens maar liefst 14000 toeschouwers opdraven…..


1927 Hierboven links zie je dat er ook al een tribune was gebouwd aan de Beilerstraatweg bij Hooghalen.
(nu de Asserweg) Op de foto in het midden zie je de voorbereidingen van de 500 cc race….en rechts zie je Hendrik van der Veen…op zijn 750 cc Scott motor…onder de nieuwe houten loopbrug doorrijden! Het publiek stond destijds wel heel dicht met de neus op de baan…en zie je die fiets die nogal “slordig” in de berm ligt?

 
Hierboven een paar advertenties uit de courant van 1928…links een heus Asser TT Feestprogramma en rechts zie je de NV Wander adverteren met de New Imperial….waarop Geert Timmer in 1926 zelfs de eerste prijs had behaald en nog veel successen zouden volgen…

Hieronder 9 foto’s van het TT gebeuren in 1928, waarbij je een aardig beeld krijgt hoe het er destijds zo’n beetje aan toe ging….de bovenste 3 foto’s geven een vrij duidelijk beeld van de activiteiten achter de pits, maar ook de tribune, de loopbrug en het toestromende publiek zijn duidelijk te zien.


 
De foto hierboven links, laat zien dat het schijnbaar nogal “voorname” heren met hoeden waren die in 1928 de tijdscontrole deden…ze zaten in de houten “keet”, die je aan de linkerkant nog ziet op de foto in het midden. En op die foto in het midden zie je ook de start van de 500 cc.  De tribune is ook goed te zien en rechts zie je dat de burgemeester van Assen (A), de heer Johan Bothenius Lohman en (B) de commissaris van de koningin, de heer Jan Tijmens Linthorst Homan, daar ook hadden plaats genomen.


Hierboven links zie je hoe de standen werden bijgehouden. In 1928 kregen de internationale en de nationale rijders aparte races. En Piet van Wijngaarden won de nationale 500 cc klasse. In het midden zie je van Wijngaarden met nr. 14, op z’n 500 cc CS1 Norton langs start en finish denderen. Op de rechterfoto zie je de huldiging van dezelfde Piet van Wijngaarden, alsmede de winnaar van de nationale 350 cc klasse Harry Beverdam (rechts) op z’n Royal Enfield.


1929 Hierboven links zie je de historie van de fameuze zilveren (Texaco) Tourist Trophy. In het midden de Tourist Trophy zelf en rechts kun je lezen hoe de diverse kranten verslag deden van de TT races in 1929.


1931 Hierboven links: Een gedeelte van het TT Circuit, werd in juni verbreed en geëgaliseerd voor de aanstaande TT races op zaterdag 11 juli van dat jaar. De tweede foto van links laat een gedeelte zien van de vele auto’s en motoren die vervolgens op één van de parkeerterreinen bij De Haar netjes geparkeerd staan. Geheel rechts zie je de mensenmassa’s op de nieuwe talud, aangelegd in het verlengde van de tribune in de eerste bocht in de richting van Assen.


Hierboven: Al behoorlijk druk in de stad tijdens de TT in het begin van de dertiger jaren van de vorige eeuw! Op de foto links en de foto rechts, zie je geweldige pand, dat gelukkig weer helemaal in oude glorie is hersteld en nu de naam Grand Café ’t Wapen draagt. Op de foto rechts kun je ook het vroegere Café Restaurant Royal nog goed zien….op de hoek Markt/Collardslaan.  En op de foto in het midden, zie je dat Café Royal op vrijdag de 24e juni (1932) hun piano zelfs buiten hadden gezet en aan de bier drinkende en feestvierende mannen én vrouw te zien, was het behoorlijk gezellig.

 
1932: Hierboven links:  Voor het keuringslokaal nabij de TT baan, korten de renners zich den tijd met het bezichtigen van elkaars motoren. De motoren werden nauwkeurig gekeurd en gewogen, zoals je op de 2e van links foto nog goed kunt zien. Op de 3e foto van links zie je dat de Rudge motorfiets van de Duitse coureur Bertholet wordt gewogen. Ondertussen waren een paar TT medewerkers (rechterfoto) nog hard bezig om de kuilen en oneffenheden op het stuk circuit Assen-Hooghalen met zorg te verwijderen; de “opzichters” keken belangstellend toe…


Hierboven: Op deze foto’s uit de begin dertiger jaren zie je de drukte in de pits, leuk om te zien dat de z.g. benzine-tanks destijds bovenop het dak stonden…. Op de rechterfoto zie je dat er bovenop het dak van de pits….tussen de tanks met benzine….zich iemand nog even te goed doet aan een blikje drinken….


Hierboven links: In mei 1934 waren 2 mannen nog druk bezig met het afwerken van het TT monument, dat een maand later, ter gelegenheid van het 10 jarig bestaan, werd aangeboden door de gezamenlijke Asser Sportverenigingen aan de TT organisatie. Het monument staat er anno 2020 uiteraard nog steeds en we hebben daar in april 2020 een paar foto’s van mogen maken; ook van de marmeren plaat met gouden inscriptie, zoals u op de rechterfoto kunt zien.

 
1934: Links zie je dat er ter gelegenheid van het 10 jarig bestaan van de TT,  prachtige erepoorten waren geplaatst in diverse straten in het centrum van Assen, waarop zelfs (nagemaakte) TT renners in vol ornaat voorkwamen. Wij vermoeden trouwens dat de foto is genomen in de Oudestraat!? Op de 2e foto van links zie je een artikeltje in de Courant over het feit dat er tot 1934 eigenlijk ook maar weinig door de Assenaren was gedaan aan versiering en dergelijke…. Op de derde foto van links zie je dat ze bij Café Restaurant de Hertenkamp een houten coureur op een motor aan het zetten waren. Geheel rechts zie je de heer Baakman alweer voor het tiende jaar bezig met het schilderen van de nummers voor op de race-motoren.


Hierboven zie je een grappig artikel over wat je zoal mee zou moeten/kunnen nemen naar de TT van 1934. Afkomstig uit het blad “Het Motorrijwiel en de Lichte Auto”.


Links zie je de TT zuil, die in 1937 was geplaatst aan het einde van de Vaart, toen de Kolk nog niet weer was open gegraven. Het monument bestaat uit een hoge witte zuil, met daar bovenop een blauwe verlichte grote bal, waarop verlichte sterren waren aangebracht. Bovenop die fraaie hemelbal prijkten de TT letters gescheiden door een wiel, dat het symbool van snelheid moest aangeven. Je kunt e.e.a. nalezen in het artikel uit de Courant. Op de derde foto van links zie je de TT zuil, omringd door een aantal kleinere, die min of meer liggend op de grond, door de fotograaf is genomen. (In totaal stonden er 4 kleinere rondom de grote TT zuil)  Wij hebben geen idee wanneer en waarom dit aandachttrekkend en zeer fraai TT monument uiteindelijk is verwijderd….wel kunnen we verder naar onderen op deze pagina, nog een foto aantreffen uit 1950 én zelfs nog een foto uit 1959 waarop de TT zuil in de verte nog is te zien. Op de foto rechts zie je de winnaar van de Asser 500 cc race in 1937, de Duitser Karl Gall, die tijdens z’n huldiging, een wel zeer ongepaste groet uitbracht….


1938 Hierboven links zie je de gigantische drukte, op de vrijdag tijdens de TT week, in de Gedempte Singel…..op de tweede foto van links zie je de z.g. “Duiventil”, van waaruit Piet Nortier destijds z’n TT race verslag deed. Ook het TT monument is hierop nog goed te zien. De derde foto van links is d’r eentje van de training op vrijdag. Rechts een staanplaats-dagkaart voor de TT races in 1938 kostte toen dus 1 gulden en vijftig cent. 


1939: Hierboven een paar unieke foto’s, links zie je de “TT Inlichtingendienst”, waarbij de chauffeur en z’n bijrijder fanatiek hun TT promotie folders aan het uitdelen waren op diverse plekken in de stad. Ook werden er lootjes aan de man gebracht, ten behoeve van de exploitatie van het TT gebeuren. Je kon zelfs motoren winnen en als je de foto even groter maakt, kun je nog goed zien dat die motoren achter het glas op het vrachtwagentje stonden. In het midden zie je het eerste rijdende postkantoor, gebouwd van een Amerikaanse Chevrolet vrachtwagen, die voor het eerst werd ingezet bij de TT van Assen in 1939! Zowel de bezoekers als de coureurs maakten er voor hun postale zaken gebruik van. In afgekoppelde stand kon men aan de voorzijde acht schrijftafels uitschuiven.  Aan de achterzijde waren drie geluiddichte telefooncellen ingebouwd.  Aan de twee zijkanten waren een briefkaartenautomaat en twee postzegelautomaten aangebracht ten behoeve van de zelfbediening. Over de lengte van het felrood geschilderde autopostkantoor stond in gouden letters Post – Telegraaf – Telefoon. Helaas zijn beide wagens in de oorlog verloren gegaan. Rechts zie je het eerste post-stempel die op 30 juni daar ter plekke werd geslagen.  De oorlogsjaren vormden een onderbreking in de reeks TT’s, na een prachtige wedstrijddag in 1939 werd het even een paar jaar stil op de Drentse hei.


Op de 2 linker afbeeldingen zie je een “grappige” cartoon die in 1941 in de Courant stond…. Op de derde foto van links zie je het boek “De strijd om de TT”, dat in 1942 werd geschreven door H.J. Haarman (1914/1956) en uitkwam in 1943. Het leuke boekje, dat inmiddels in ons bezit is,  gaat over een paar vrienden uit Zutphen en Vorden, die zich voorbereiden op de TT in Assen, maar hun motor wordt gestolen. Gelukkig loopt alles goed af en wordt Jan in dit fictieve TT verhaal de beste Nederlander op een vijfde plaats…. Rechts een wel heel bijzondere foto van de Marktstraat, genomen op woensdag 22 juni 1943…dus eigenlijk tijdens de TT week….een wel heel raar spandoek en ook maar weinig drukte in de straat….
In de oorlog hielden sommige motorclubs trouwens zelfs T.T. bijeenkomsten. De M.C. Rotterdam-Zuid trad met haar revue in vele plaatsen op en het lied daaruit “Als op het circuit de paardebloemen bloeien”, werd een tophit! Jammer genoeg is daar verder geen info, laat staan audio, van te vinden…


In 1946 was de TT sfeer weer terug en zaten er maar liefst 80.000 belangstellenden langs de baan. Links zie je de voorbereidingen voor de eerste na-oorlogse TT van Assen…de motorhandel van de gebroeders Knijnenburg is ook aanwezig zoals je ziet… Op de foto in het midden zie je de gezamenlijke start van de 350cc en de 500cc klasse. Ook een oplettende marechaussee te paard is rechts nog waar te nemen. De donkere plaatjes met witte cijfers op de motoren zijn trouwens voor de 350cc klasse (Nr. 5 is de latere winnaar van de 350cc Lous van Rijswijk) De witte plaatjes met zwarte cijfers waren voor de 500cc (Nr. 40 is de latere winnaar van de 500cc Piet Knijnenburg) Op de foto rechts zie je TT medewerkers sjouwen met de tribune-planken…maar breken ze de tribune nu af, of bouwen ze de tribune nu net op?


1947 Hierboven zie je links dat ze in depits nog druk bezig zijn, met de voorbereidingen van de start van de 500 cc…..op de 2e foto van links zie je de daadwerkelijke start daarvan. Helemaal op de achtergrond van deze foto, zie je de loopbrug, die vroeger bij de Strubbenbocht van het circuit stond…op de 3e foto van links zie je het grote ronden-bord, die de koploper en de overige volgorde van de motorcoureurs na elke ronde weergaf en rechts zie je de voornoemde loopbrug nog van dichtbij.

 
Voor het publiek was het altijd even leuk om de keuring der motoren van nabij te bekijken en te beluisteren….hierboven het keuren der motoren in 1947 bij café Marktzicht op het Veemarktterrein….het krantenartikel is ook best grappig…daarin kun je lezen hoe of dat zo’n beetje in z’n werk ging. Rechts zie je dat er ook behoorlijk streng werd gecontroleerd (nu zit Yume Sushi trouwens in het oude Marktzicht café)


1948…Hierboven links: de TT kaartverkoop, in het midden zie je dat de TT gangers zelfs op vrachtwagens stonden…waarschijnlijk om (rechts) te zien dat Dick Renooy de finish passeert en zodoende de winnaar wordt van de 125cc klasse!

 
1949 Foto links: De waarschijnlijk grotendeels door Caltex gesponsorde spandoeken hingen op diverse plekken in en rond de stad. Midden: De schilder die een race-scene wil schilderen, wordt gefotografeerd. Rechts: De toenmalige openlucht perstribune.


1950: Hierboven 2 leuke foto’s uit 1950, op de linker foto zie je dat de TT week weer lekker aan de gang was, met behoorlijk veel verkeersdrukte op de Markt te Assen. De linker foto is zo’n beetje genomen vanaf de plek waar nu Grand Café ’t Wapen is gevestigd. Links, op de hoek zie je het toenmalige r.k. zusterhuis, dan bij het zonnescherm de andere sigarenzaak van Stuit waar Sammy van der Veen (een tante van Bruin Stuit aan de Kleine Marktstraat 7) achter de toonbank stond op nr. 6, in het midden de kruidenierswinkel van Rosebeek op nr. 5. Op de hoek Alteveerstraat / Marktstraat de zaak van Herman Janssen. Rechts van het midden staat een man met een camera op een wagen van het filmjournaal. De foto rechts is zo’n beetje genomen vanaf de plek waar nu Café Herberg De Koppelpaarden is gevestigd. In het hoge gebouw rechts zat destijds het r.k. zusterhuis, in de lage bebouwing rechts is nu het Italiaans Restaurant Bella Italia gevestigd. Op de achtergrond, op de toenmalige Kolk, stond de kermis en ook de wereldbol. Die zuil met wereldbol én de letters TT, sierde vanaf 1937 jarenlang De Kolk. Links en rechts van de wereldbol zie je nog diverse panden aan de Vaart.


1953….Boven links: Nauwelijks was het gedaver van de zwaarste motoren bij de S-bocht te De Haar gepasseerd, of het publiek schrok op door een nieuw gedonder. De tribune stortte in elkaar en zo’n 250 mensen voelden de grond onder zich “wegzakken”! Meer dan 30 mensen liepen verwondingen op; vijf personen moesten zelfs naar het Wilhelmina ziekenhuis worden vervoerd met hersenschuddingen of beenbreuken! Rechts zie je een foto uit dat zelfde jaar, genomen vanaf een andere tribune…de pits aan de overkant is nog vrij goed te zien. 


1955: Hierboven links zie je de officiële plechtigheid ter gelegenheid van de heropening van het vernieuwde TT Circuit op donderdag 7 juli in 1955. Op de tweede foto zie je een fragment van de in gala-uniform gestoken Johan Friso Kapel, die de plechtigheid in De Haar feestelijk opluisterde. Op de derde foto van links zie je burgemeester H.J. (Hugo) de Dreu van Assen van iets dichterbij, tijdens zijn toespraak ter gelegenheid van die opening. Voor het TT-monument staat trouwens KNMV-voorzitter Dr. N. Rodenburg en daarachter zie je nog net TT bestuurslid H.C. Clewits. Op de foto rechts zie je dat 9 dagen later (16-07-1955) tijdens de 25e TT, de 500cc klasse zojuist is gestart! Links op die rechterfoto, zie je de diverse medewerkers boven en voor de pits staan…in het midden van die zelfde foto is de tribune ook nog te zien en zelfs de befaamde “duiventil”, van waaruit Piet Nortier ongetwijfeld weer z’n race-verslag deed….

  
1959 Hierboven: Het laatste jaar dat omroeper Piet Nortier de Asser TT races becommentarieerde, na 31 jaar was het gedaan. Hierboven zie je een paar van de schaarse foto’s van Piet. Op de tweede foto van links zie je hem zelfs bijna staan in z’n “Duiventil”. De derde foto van links is de heer Nortier in z’n laatste jaar dat hij de baanspeaker was…in 1959 dus.  Veel meer info over Piet Nortier is trouwens te vinden op de bonus-pagina “TT reportage met racegeluiden uit 1967 en 1969”, óók te vinden op deze TT liedjes site! Geheel rechts zie je het Verkeersplein op de kop van de Vaart in 1959 met  op de achtergrond (nog steeds) die mooie TT zuil… (Ook zien we op het verkeersplein een Volkswagen busje staan van cafetaria La Venezia…zou dat hun “patatwagen” zijn geweest?)


Hierboven links een  foto uit 1960 van de schrikwekkende rookwolken, die tijdens de TT races waren te zien. Zo’n 40 hectare heide stond in de brand! In de wetenschap dat een heel leger blussers in actie was gekomen, bleef het duizendkoppige publiek gewoon rustig op z’n plaats…waar het overigens al heet genoeg was. Op de tweede foto van links zie je dat enkele TT bezoekers mee hielpen om te brand uit te slaan…. Geheel rechts zie je het aanbrengen van de feestverlichting in 1960 t.b.v de TT week in de Rolderstraat, waarbij de voorzitter van de winkeliersvereniging, de heer Bertus van der Tuuk, toekijkt of alles wel helemaal goed gaat. 


De befaamde TT bogen die tot in de jaren zeventig de inkomende wegen van Assen tijdens de TT week sierden…we vonden er nog een paar oude fotootjes van…links zie je een TT boog uit het jaar 1964 (met op de achtergrond de oude Witterbrug), de foto in het midden is van 1955. Ter hoogte van de Bethelkerk aan de Groningerstraat 14. Rechts een TT boog uit 1970 aan de Vaart ZZ. Het VW busje stond wel een klein beetje over de streep… Vanaf 2010 worden er trouwens weer (vernieuwde) TT bogen geplaatst aan de invalswegen van de binnenstad, om zo de bezoekers van Assen wederom te verwelkomen voor de TT races en het TT Festival.

 
Op de 2 linkerfoto’s hierboven zie je een paar foto’s uit de zestiger jaren van de hoofdtribune.  Rechtsboven zie je TT officials op het dak van het tijdwaarnemershuis staan en zitten, om de standen en nummers van de coureurs door te geven aan het grote publiek én de coureurs.


Hierboven links: een luchtfoto uit de zestiger jaren, waarop de tribune en het tijdwaarnemershuis goed zijn te zien. Alsmede de drukte voor de start! In het midden zie je bijna het zelfde, maar dan vanaf  de grond… Rechtsboven nog een foto van het tijdwaarnemershuis tijdens een pauze tussen een paar TT race wedstrijden.

 
Hierboven een paar leuke foto’s uit 1964: Links zie je dat er nogal veel publiek achter de tribune stond….we denken dat ze ietsje te veel hebben gedronken en zich vervolgens (rechts) naar het TT toilet-gebouw begaven….

 
1968: Je had grote toiletgebouwen en uiteraard stonden er zo links en rechts ook kleinere mobiele “hokkies” om je behoefte te kunnen doen en links zie je zo’n klein geval, die ook dienst deed als mini-tribune…. De 2e foto van links is een soortement souvenir-poster van het 125 cc startveld. (met o.a Bill Ivy met startnummer 1 en Phil Read met nummer 2) Op de
derde foto van links zie je dat Bill Ivy de race vervolgens ook nog wist te winnen en gehuldigd werd als winnaar van de 125 cc! Helemaal rechts zie je het inschrijf-formulier voor Giacomo Agostini om deel te mogen nemen aan de 350cc en 500 cc van de TT te Assen.


En uiteraard laten we ook nog wat foto’s zien van de vaak “heftige en rumoerige” TT nachten gedurende de periode 1967 t/m 1971! Van een onbekende auteur vonden we zelfs nog een fraai stukje TT poëzie uit 1971…

 
 

Hieronder: De grote ruiten van Zandbergen interieurverzorging aan de Gedempte Singel waren tijdens de TT-rellen nog al eens het doelwit van relschoppers. In totaliteit werden er in 1971 maar liefst 104 (!) ruiten stuk gegooid. De Winschoter Glashandel….tegenwoordig de Asser Verf- en Glashandel…was zo’n beetje 5 dagen dag en nacht bezig om al die kapotte ruiten te vervangen…de totale kosten waren destijds 25 duizend gulden… Gelukkig had Dirk Geertsema hier nog een paar “verschenen” foto’s van!


Pas in 1973 krijgt men in de gaten dat er meer vertier geboden moet worden, om al die duizenden mensen zoveel mogelijk afleiding te bezorgen. Een boerenkapel met sex-beat-girls, skelterraces, vuurwerk, een kermis en boven alles Anton Geesink, die als Bekende Nederlander door Assen liep. Er kwamen zelfs naaktdanseressen uit Duitsland, die eenmalig optraden in Ontmoetingscentrum De Kolk. IJf Blokker, oftewel Barend Servet, durfde niet meer te komen…en daar werd dan weer extra veel aandacht aan besteed….


Hieronder een paar fotootjes uit de zestiger/zeventiger jaren van Hotel de Moriaan (van Tjabel Bies) aan de Torenlaan 24, het toenmalige onderkomen van het TT- bureau in Assen. Op de eerste etage waren de dames de posters voor de aanstaande TT van 27 juni 1964 aan het sorteren. Geheel rechts zit Kiki Weggemans-Mulder; zij was de echtgenote van Jan Weggemans, jarenlang administrateur en later zelfs de directeur van de TT organisatie. De namen van de andere dames zijn ons niet bekend.


Hieronder een paar geweldige foto’s uit 1971.  Links zie je een opaatje en omaatje met een bloedgang voorbij de hoofdtribune “knorren”….de krant plaatste er “De TT-training is begonnen” bij…en rechts zie een mevrouw een beetje bijverdienen bij het heren en dames toilet-gebouwtje…

 
1978 Op 22 augustus van dit jaar overleed de in 1908 geboren Geert Timmer; inderdaad, de vader van Mister TT oftewel Jaap Timmer. Geert Timmer werd in 1926 op 18 jarige leeftijd eerste in de 175cc klasse en in 1931, 1932 en 1936 werd hij de beste Nederlander in de 250cc klasse. Na zijn carrière was Geert Timmer lid van de TT-commissie. Op het TT-circuit Assen is er ook een bocht en een tribune naam hem vernoemd. Hieronder links: Geert in 1932. De foto in het midden is van 1936. Helemaal rechts zie je een foto uit 1968, waarop de 60 jarige heer Timmer even te zien is met….Giacomo Agostini!

 
Hieronder links: Geert Timmer met een mini-exemplaar van een New Imperial. Op de middelste foto zie je Geert in 1972 en op foto rechts zie je de heer Timmer op 69 jarige leeftijd in 1977. (Een jaar voor z’n overlijden)

 

Hierboven: Hoogmoed komt voor de val, in januari 1968 vloog de heer Geert Timmer…op 60 jarige leeftijd…nog eens over de kop…de krant maakte er een leuk artikeltje van…

1978: Hieronder zie je J.W. Masman, de burgemeester van Assen (1977 / 1990), die schijnbaar eeuwig een pijp in z’n mond had; links voor de tribune op een “geleende” Yamaha, maar zelfs voor de foto bij het voorwoord in het programmaboekje van 1978 hield de beste man z’n pijp in de mond…dat zou heden ten dage toch echt niet meer kunnen….  Rechts kun je zien hoe de Japanse Suzuki monteur van Barry Sheene, tijdens de training nog even kijkt of het wiel wel goed is uitgelijnd….


Hieronder: In 1982 stond de hoofdtribune in lichterlaaie….


Hieronder: 1984, ene Rappe Willem uit Assen, maakte van 1982 tot 1986 de blits met z’n opvallende Fucking Bull chopper, inclusief “bijbehorende” hoorns op de helm en op de motor zelf.  Er kwam trouwens een alles overheersend en oorverdovend lawaai uit het “ding”….  (Op de achtergrond zie je “Smie” en Poelman)


Hieronder een paar “erotisch getinte” publicaties uit 1985…wij zetten hier maar geen commentaar bij, maar leuk vinden we het wel!

 
Hieronder: 1991 Het was de hele TT week regen, regen en nog eens regen…de parkeerplaatsen rondom het TT circuit konden echt niet meer worden gebruikt, veel te drassig om de duizenden auto’s te kunnen herbergen. In overleg met Rijkswaterstaat en de politie, mocht op zaterdag 29 juni de snelweg A28 eenmalig worden gebruikt…


Hieronder zie je links het publiek staan bij het tijdwaarnemershuisje in het begin van de zestiger jaren…op de foto in het midden uit 1972 zie je een aantal toer-rijders staan bij de toenmalige pitsboxen en op de rechterfoto uit 1983 zie je dat het vaak een drukte van belang was….voor de pits stonden de motoren en aan de overkant de auto’s. Er stond zelfs regelmatig een mobiele cafetaria….maar in 1992 was het …door (alweer) een ongeluk met dodelijke afloop…definitief over en uit….


Het TT circuit werd “vroeger” veel gebruikt voor de eerste rijles(sen), want het gehele circuit maakte tot mei 1992 deel uit van de openbare weg, maar het bleek ook een waar pelgrimsoord voor belijders van de motorsport….én divers ander publiek! Van heinde en verre kwam het publiek af op dat ware mekka van de motorsport. De bermen stonden (vooral ’s zondags) soms vol met honderden motoren en auto’s. Heel gezellig, maar het ging soms ook best wel iets te gek allemaal, dan “vlogen” ze bijvoorbeeld vol gas vanaf de Noordlus de Veenslang in, terwijl ze nietsvermoedende wielrenners en skeelers tegemoet kwamen. Op een gegeven moment keerde er in mei 1992 een auto (Peugeot 205) totaal onverwachts op de baan. Een motorrijder op een Kawasaki kon de auto niet meer ontwijken en reed op volle snelheid op de kerende auto. Met de dood tot gevolg…. En aangezien er een maand eerder ook al een ongeluk met dodelijke afloop was voorgevallen, is het TT Circuit vanaf eind mei 1992 definitief voor het publiek afgesloten.

Het internet doet z’n intrede, maar toch willen we u een paar zaken niet onthouden, zoals “onze” Mister TT! De heer Jaap Timmer!  Jaap was eigenlijk reeds van jongs af aan betrokken bij het TT Circuit Assen. Van 1973 tot en met 1988 maakte de Assenaar onderdeel uit van het bestuur van de stichting Circuit van Drenthe. Ook was hij jarenlang voorzitter van de wegrace-commissie van de internationale motorsportfederatie FIM. Op 13 december 2007 deed hij afstand van zijn officiële functie, maar hij bleef een graag geziene gast op het circuit door als vice-voorzitter van de vrienden van het TT Circuit op te treden.  Op woensdag 22 februari 2017 is Jaap Timmer, na een kort ziekbed, op 77-jarige leeftijd overleden.

Hieronder zie je de heer Jaap Timmer in een paar karakteristieke poses.


Hierboven: Jaap Timmer met z’n neef én vriend Jaap Geerts!  Rechts Jaap samen op de foto met Egbert Streuer.

 
Hierboven: Op initiatief van de “Vrienden TT Circuit Assen” en met name van de in 2015 aangestelde ambassadeur Willem van Dalen en het commissielid Theun Sloot, besloot de gemeente Assen in 2019, als eerbetoon aan Jaap Timmer, een bocht, net buiten het circuit, naar hem te vernoemen. Het gaat om het noordelijk deel van de Eysinkweg, vlak bij het TT Circuit. Op de foto’s hierboven, zie je links de weduwe van Jaap Timmer….Willy Timmer….aandachtig luisteren naar burgemeester Out en rechts staat ze samen met haar zoon Geertjan en dochter Sophie, voor het onthulde bord. Hieronder links zie je Willem van Dalen en Theun Sloot nog even samen met de familie Timmer op de foto. (Willem 3e van links en Theun geheel rechts) De foto hieronder in het midden geeft aan dat je nog steeds (gratis) vriend kunt worden van het TT Circuit Assen. Al meer dan 16000 vrienden naar wij begrepen…dus meld je maar heel snel even aan! Rechtsonder kun je het artikel “Met benzine in de aderen geboren”, over Jaap Timmer, nog even lezen…


NB….Wij van TThistorie.nl vinden trouwens dat de “grote” Jaap Timmer (net als z’n vader Geert) minimaal een bocht op het TT-Circuit zelf had verdiend….en niet zoals nu, net buiten het Circuit, maar ja, Jack Middelburg kreeg ook slechts een klein pleintje buiten het Circuit….

Ook dat geweldige leuke tabakswinkeltje aan de Kleine Marktstraat 7 hier in Assen moeten we niet vergeten! Al voor, maar ook tijdens de TT week, liep het storm met z.g. souvenir-jagers, want bij Stuit kon je zo’n beetje alle TT gerelateerde voorwerpen aanschaffen die er op de markt verschenen. Bij gebrek aan opvolging stopten Bruin en Nel Stuit er in 1990 jammergenoeg mee….


  
Hierboven links:  De vleeschhouwerij van Marcus van der Laan aan de Kleine Marktstraat 7, werd in 1917 overgenomen door z’n zoon Philip van der Laan; en Philip kreeg zelfs het predicaat “Hofleverancier”!  Buurman Bene Jan Stuit (de vader van Bruin Stuit) nam het bedrijf over in 1939. De foto in het midden laat zien, dat het pand niet eens zo veel is veranderd. Op de rechterfoto uit 1990….vlak voor de definitieve sluiting… staan Bruin en Nel Stuit nog even parmantig voor de zaak.

   
Zoals hierboven op een foto uit 1977 is te zien, stond alles tot aan het plafond opgestapeld in het kleine winkeltje. Met de TT verkochten ze bij Stuit dan ook zo’n beetje alles wat maar met de TT te maken had, zoals model racemotoren, sjaals, vlaggetjes, stickers, t-shirts, noem maar op.  Op de foto hierboven in het midden kun je de drukte tijdens zo’n TT week goed zien.  Helemaal rechts zie je Bruintje Stuit in 1936.

 
Hierboven links zie je Bene Jan en Margaretha Stuit (de ouders van Bruin Stuit) in 1941 voor hun nieuwe winkel aan de Kleine Marktstraat 7, op de afbeelding in het midden zie je de historie van de “rokers-familie” Stuit. Bene Jan was trouwens tot aan z’n dood tevens concierge van het museum en Margaretha is na de dood van haar man Bene Jan, in haar eentje nog 13 jaar doorgegaan tot 1971, waarna Bruin Stuit de zaak van z’n moeder overnam. Op de rechterfoto kun je zien dat Bruin Stuit niet veel is veranderd in 40 jaar….

   
Hierboven nog enkele kleurrijke fotootjes. Op de derde foto van links zie je dochter Astrid
(blauwe trui) en haar vriendin Treja. Beide dames hielpen af en toe mee tijdens de drukke TT dagen. Geen van de 2 dochters van Bruin en Nel Stuit hadden trek om de zaak door te zetten en na de TT van 1990 stopte het bedrijf Stuit er (na 70 jaar) mee en vestigt zich daar Karin Kuik Optiek; vanaf 2016 is V.S Optiek (zie foto hierboven rechts) hier gevestigd. Zeer bijzonder eigenlijk dat zelfs de glas in lood raampjes er na al die jaren nog steeds “inzitten”…

En uiteraard besteden we ook nog even aandacht aan de…in verhouding…vele zijspan-combinaties die er hier in de regio Assen “rondreden”, inclusief de topper der toppers…die geweldenaar Egbert Streuer!


Want eigenlijk is het wel heel frappant dat er in de zeventiger jaren van de vorige eeuw, maar liefst 4 zijspancombinaties uit de regio Assen actief waren! Jaap Geerts was in 1969 de eerste die met het zijspan-racen begon…notabene op een BMW zijspancombinatie die destijds in het bezit was van Piet Bremer! Jaap Geerts liet na 2 jaar BMW, zelf een König zijspancombinatie bouwen waarmee hij vervolgens twee keer Nederlands Kampioen wist te worden en met die combinatie ook twee seizoenen Grand Prix reed. Hierboven helemaal links, zie je Jaap Geerts samen met Jan van Veen met de voornoemde König zijspan in 1976 door de bocht knorren. Piet Bremer begon in 1971…samen met z’n 1 jaar oudere zus Mieke….zelf aan het zijspanracen!  Zoals ik van Piet zelf hoorde, met zeer veel plezier! Hierboven op de 2e foto van links zie je Piet Bremer en zus Mieke op hun….een paar jaar later aangeschafte….Moto Guzzi zijspan. Op de rechterfoto hebben we een kleurenfoto…die we in april 2020 zelf nog hebben genomen even rechts in de hoek gemonteerd….Piet Bremer heeft het originele zijspan na al die jaren namelijk nog steeds in z’n bezit!!  Een paar jaar later waren er meer motorfanaten die zich probeerden te specialiseren in het zijspan racen. Hieronder op een foto uit 1977 zie je voornoemde Jaap Geerts en bakkenist Jan van Veen én die andere 2 zijspancombinaties, waaronder dus ook die Streuer….


Nr. 53: Allart Boer en Adri Seidel.  Nr. 22: Jaap Geerts en Jan van Veen. Nr. 40: Johan van der Kaap en Egbert Streuer. 

Egbert Streuer is natuurlijk de meest succesvolle rijder gebleken en we hebben nog een paar leuke foto’s van de bebaarde “professor” gevonden en die zetten we hier onder nog even neer.

 
Hierboven de nog jonge Egbert, in 1975 op de BMW en rechts Egbert met Wil Hartog, Jack Middelburg en Johan van der Kaap.

 
Hierboven links: Egbert en Johan van der Kaap, in het midden “professor” Streuer zelf en rechts zie je Bernard Schnieders voor z’n autoschade-bedrijf.

Johan van der Kaap was trouwens jarenlang hoofd technische dienst van het TT-circuit en was van 1975 tot 1980 dus de eerste bakkenist van zijspancoureur Egbert Streuer. Johan is in 2010 op 58 jarige leeftijd aan kanker overleden. In 2005 is Bernard Schnieders, die 8 jaar als bakkenist fungeerde van Egbert (1981 -1989), ook overleden aan die rot ziekte.  In de jaren daarna hebben Géral de Haas, Pete Essaff, Harry Hofsteenge  en Peter Brown nog in de zijspan van Egbert “vertoefd”. In 1993 is Egbert Streuer er definitief mee gestopt!

 


Hieronder links vind je nog een leuk interview uit 1992 met Johan van der Kaap….de eerste bakkenist van Egbert Streuer. We hebben lang gezocht naar een soortgelijk interview met Bernard Schnieders, maar zo’n gesprek was nergens te vinden. Wel vonden we een artikel uit april 1989 waarin melding werd gemaakt, dat Egbert Streuer na 8 jaar een einde aan de samenwerking met Bernard Schnieders had gemaakt, omdat de motivatie bij Schnieders schijnbaar een beetje was verdwenen….

En hieronder zie je ook nog Bertus Streutker (16-08-1955), TT-fanaat in hart en nieren; hij had een enorme TT collectie die hij aan het toekomstig TT museum schonk. Bertus is in 2016, samen met z’n vrouw, geëmigreerd naar Suriname. Doordat er bijna niets met de TT-geschiedenis gedaan werd, begon hij in 1981 met verzamelen. Z’n hele huis stond zo’n beetje vol met onder meer startborden, oude reclameborden en vitrines vol vaantjes, programma- boekjes en foto’s. Hieronder zie je een klein gedeelte van z’n gigantische verzameling.

 
Tja…eigenlijk hebben we je nu genoeg verteld over de (internetloze) historie van onze eigen Asser TT,
Oh ja, in 2016 werd in plaats van op de zaterdag, de TT voor het eerst op de zondag verreden, de laatste zondag van juni dus.

En we doen de TT monumenten van 2002 en 2008 er toch nog even als bonus bij…hieronder zie je het TT Monument dat in 2002 werd geplaatst aan de Brinkstraat te Assen.
(Ontwerp van Ilona Lénárd en Kas Oosterhuis, productie door Aluminium Gieterij Oldenzaal en realisatie door de Stichting TT-Monument Assen)


En in april 2008 werd het gigantische TT-monument langs de A28 geplaatst. (Ontworpen door architect Jan Timmer en gemaakt door de Amsterdamse beeldhouwer Rob Schreefel) Het monument bestaat uit twee grote letters T die op een vier meter hoge heuvel staan. Het stenen beeld is in totaal 11 meter hoog. Het monument is in 2014 verplaatst De verplaatsing van het kolossale kunstwerk was nodig om ruimte te maken voor de aanleg van een nieuwe aansluiting op de A28! Later is het zelfs met ontiegelijk veel LED-lampjes volgehangen. Behalve dat het monument natuurlijk geweldig mooi is, dient het ook als een soortement markeringspunt, dat weggebruikers moet wijzen op de nabijheid van “ons” befaamde circuit.


Hieronder nog een geweldig mooi plaatje uit 2016.


Hieronder ook nog een fraaie sateliet foto van het TT circuit!


Hieronder zie je het verschil tussen de start in 1953 versus de (bijna) start in 2019…..


Aanstekers, TT tabak, speciale jubileum vloeitjes, luciferdoosjes-houders, glazen, pullen, suikerzakjes, lepeltjes….


……balpennen, stickers, telefoonkaarten, tegeltjes, pins en speldjes, sleutelhangers, keycords, buttons…..

 
…..T-shirts, petjes, sokken, opnaai-emblemen, sjaaltjes…..
   
…..vaantjes, vlaggetjes, handdoeken, douche-gordijnen, vlaggen, vloerkleedjes….

….spelletjes, houten circuit, miniatuur TT monument, mini Bartje op motor, TT-bolletje, metalen borden….

   
….koperen wandborden, circuit wandtegels, jubileum-horloge, Asser smeerolie, radiootje, diverse soorten wandborden…..

Hier rechtsboven en de rij hieronder…..z.g. Delftsblauwe TT bordjes…..uitgegeven van 2011 t/m 2016.


….houten wandbordjes, armbandjes, diverse TT boeken, dasspelden enzovoort enzovoort…..

En soms zie je nijvere huisvlijt voorbij komen…zoals diverse soorten bierplateau’s en klompen….

 
Hieronder dat geluidsloze filmpje uit 1925…..een “stomme” film werd dat destijds genoemd. Geplaatst door het “Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid” op You Tube, met daarop enkele leuke beelden uit 1925. Het circuit van Assen bestond toen nog niet. dat was pas een jaar later in 1926! Deze eerste nationale races werden verreden over bestaande zand- en klinkerwegen in de omgeving van Assen, te weten  Rolde, Borger, Schoonloo, Grolloo en weer terug naar Rolde. Filmbeelden van J.G. van Turenhout, secretaris van de KNMV. De heer D.J. Kramer, voorzitter van de Motorclub Assen, mr. J.T. Linthorst Homan, Commissaris der Koningin in Drenthe met echtgenote, zie je op de tribune zitten. Je ziet o.a. de openingstoespraak en de start van de wedstrijd op een landweg met publiek langs de kant van de weg, diverse beelden van de race door de omgeving, eerste aankomst bij de finish, de Rolder molen op de achtergrond en zwaaiend publiek. De winnaar wordt op schouders genomen: Piet van Wijngaarden, 1e prijs van de 500cc race!